Γιατί μπορεί να νιώσεις θλίψη τα Χριστούγεννα;

μοναξιά

Πλησιάζουν τα Χριστούγεννα και μαζί με αυτά έρχεται και μια ακόμα νέα χρονιά. Ήδη εδώ και αρκετό καιρό η ατμόσφαιρα αρχίζει και αλλάζει… χιλιάδες πολύχρωμα και φωτεινά λαμπιόνια κάνουν την εμφάνισή τους σε δρόμους, μπαλκόνια και σπίτια. Έλατα, μπάλες, γιρλάντες, στολίδια, αγιοβασίληδες και τάρανδοι σε μαγαζιά, γραφεία και σίγουρα σε διαφημίσεις. Τα σπίτια και οι φούρνοι μοσχομυρίζουν από αρώματα κανέλας, γαρύφαλλου και άχνης ζάχαρης, καθώς τα μελομακάρονα και οι κουραμπιέδες δε λείπουν από πουθενά. Και έπειτα η παραδοσιακή βασιλόπιτα, η κοπή της οποίας θα σημάνει και την έναρξη μιας νέας χρονιάς.

Δες ακόμα: Έρχονται τα Χριστούγεννα και η Πρωτοχρονιά, Hey!

Όλα και όλοι ντύνονται και στολίζονται γιορτινά, καθώς προετοιμάζονται πυρετωδώς για τις «γιορτές», όπως συνηθίζουμε να λέμε. Αγορές, ψώνια, δώρα, καλέσματα, κάλαντα, τραγούδια, προγραμματισμός αδειών και ταξιδιών συνθέτουν το σκηνικό του κάθε Δεκέμβρη…ισχύει αυτό για όλους όμως;

Κατά γενική ομολογία η περίοδος των εορτών έχει ένα συναίσθημα «χαρμολύπης», είναι σαν ένα νόμισμα με δύο όψεις και φαίνεται να μην έχουμε πάντα τη δυνατότητα να επιλέξουμε σε ποια όψη θα σταθούμε. Για πολλούς ανθρώπους οι γιορτές αντί για μέρες χαράς, ξεκούρασης, διασκέδασης και ανεμελιάς είναι μια ολίσθηση προς μια κακή διάθεση και μελαγχολία.

Η διάσημη «κατάθλιψη των Χριστουγέννων» αφορά πολλούς ανθρώπους και ίσως στη σημερινή εποχή ακόμη περισσότερους απ’ ότι παλιότερα: στρες, αδυναμία να βιωθεί «το εορταστικό κλίμα των ημερών», αυξημένο αίσθημα κούρασης, ευερεθιστότητα, μελαγχολία, οικονομική δυσπραγία, μοναξιά συνθέτουν την άλλη – την όχι τόσο αστραφτερή – όψη του νομίσματος.

Είναι σημαντικό να τονιστεί πως η κατάθλιψη των γιορτών δεν είναι κλινική, εφόσον τα συμπτώματα εμφανίζονται, μόνο κατά τη διάρκεια των Χριστουγέννων, και το άτομο στη συνέχεια, επιστρέφει λειτουργικό στην καθημερινότητά του. Τα συμπτώματα της «κατάθλιψης αυτής μπορεί να εντοπίζονται στο συναίσθημα, (θλίψη, απογοήτευση), αλλά και στη συμπεριφορά (παραμονή στο σπίτι και αποφυγή εξόδων, κλάμα, υπερυπνία, αδυναμία άντλησης ευχαρίστησης από δραστηριότητες, εσωστρέφεια).

Οι βασικοί λόγοι που μπορεί να βιώνονται με αρνητικά συναισθήματα

Η μοναξιά

μελαγχολία-χριστουγέννων

Οι άνθρωποι που είναι μόνοι τους ίσως και να είναι περισσότεροι απ’ όσο νομίζουμε ή από όσο μας αφήνουμε να νομίζουμε. Οι γιορτές  – παραδοσιακά συνδεδεμένες με οικογενειακές συγκεντρώσεις, συντροφικότητα γύρω από το γιορτινό τραπέζι και γενικότερα φιλικές και κοινωνικές επαφές – εντείνουν το αίσθημα μοναξιάς (είτε κάποιος είναι χωρίς οικογένεια, σύντροφο και φίλους είτε νιώθει συναισθηματικά αποξενωμένος από το περιβάλλον του). Με την έλευση των εορτών το αίσθημα της μοναξιάς και η ανάγκη του ανήκειν γίνονται πιο έντονα. Το να είναι κανείς μόνος του το βράδυ μιας καθημερινής μέρας δεν βιώνεται το ίδιο αρνητικά με το να είναι μόνος του όταν αλλάζει η χρονιά.

Η απώλεια ενός αγαπημένου προσώπου

απώλεια

Για όσους έχουν χάσει (ιδίως πρόσφατα) ένα αγαπημένο κοντινό πρόσωπο, οι γιορτές αποτελούν κυριολεκτικά μια ιδιαίτερα δύσκολη συνθήκη, καθώς το αίσθημα της απώλειας και η συνοδευτική νοσταλγία αναζωπυρώνονται. Η έλλειψη του αγαπημένου προσώπου είναι περισσότερο έντονη και οι αναμνήσεις περισσότερο οδυνηρές.

Η οικονομική δυσπραγία και η «υποχρέωση» υπερκαταναλωτισμού

καταναλωτισμός

Στις δυτικές κοινωνίες, εδώ και αρκετά χρόνια, οι γιορτές των Χριστουγέννων σημαίνουν αναγκαστικό σχεδόν καταναλωτισμό, είτε για δώρα είτε για το γιορτινό τραπέζι είτε για ψώνια προσωπικής ανανέωσης (π.χ. καινούρια ρούχα για το ρεβεγιόν), είτε για ταξίδια. Όλα αυτά ενισχύονται από τον κατακλυσμό των διαφημίσεων και της τηλεόρασης και παρουσιάζονται ως δεδομένα. Έτσι, εύκολα κανείς νιώθει «μη-φυσιολογικό» να μην υπηρετήσει κάποια από αυτές τις επιταγές. Και ενώ πάντα αρκετοί ήταν οι άνθρωποι που αδυνατούσαν να ανταποκριθούν στις χριστουγεννιάτικες «σειρήνες της κατανάλωσης», πλέον σημαντικές δυσκολίες αντιμετωπίζουν και άνθρωποι που παλιότερα ζούσαν μια αρκετά άνετη οικονομικά ζωή.

Και ενώ λοιπόν η δυνατότητα καταναλωτισμού έχει περιοριστεί σημαντικά για τους περισσότερους, το αίσθημα υποχρέωσης απέναντι στο κοντινό περιβάλλον (σύντροφοι, φίλοι και παιδιά) παραμένει και η αδυναμία του ατόμου να ανταπεξέλθει – όπως νομίζει πως οφείλει  – προκαλεί ενοχές, στρες, αισθήματα αναξιότητας και τελικά μέχρι και καταθλιπτικά συναισθήματα.

Οι αναμνήσεις

αναμνήσεις

Είτε χαρούμενες είτε δυσάρεστες, οι αναμνήσεις περασμένων Χριστουγέννων είτε από τη παιδική ηλικία είτε και από το πιο πρόσφατο παρελθόν, μπορούν να πυροδοτήσουν αισθήματα θλίψης, μελαγχολίας και αναστάτωσης. Έτσι, μπορεί σε κάποιους να πυροδοτούνται αναμνήσεις από Χριστούγεννα της παιδικής ηλικίας που ο ένας γονιός ήταν απών ή αντίθετα που ήταν η εποχή της μεγαλύτερης θαλπωρής, μιας θαλπωρής που δεν μπορεί να βιώσει ως ενήλικας. Από την άλλη πλευρά, άνθρωποι που χώρισαν πρόσφατα αντίθετα με την δική τους επιθυμία, αναπολούν τις ωραίες στιγμές που έζησαν με τους πρώην συντρόφους τους.

Οι οικογενειακές συγκρούσεις

Δεν είναι σπάνιο το φαινόμενο των οικογενειακών συγκεντρώσεων στις γιορτές που καταλήγουν σε ένταση, παρεξηγήσεις και τσακωμούς. Συχνά οι οικογενειακές αυτές συγκεντρώσεις έχουν ένα χαρακτήρα καταναγκαστικό («Γιορτές είναι!  Δεν θα φάμε όλοι μαζί;!») , το οποίο σε συνδυασμό με ανεπίλυτα ζητήματα σχέσεων μπορεί να συνιστά εκρηκτικό μείγμα ανάδυσης αρνητικών συναισθημάτων .

Μη ρεαλιστικές προσδοκίες

Το εορταστικό κλίμα των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς σχεδόν επιβάλλει «να περάσουμε καλά» και αδιόρατα παντού πλανάται η προσδοκία να είναι κανείς ευδιάθετος και κοινωνικός. Πολλοί άνθρωποι βιώνουν αυτό το διάχυτο μήνυμα πιεστικά και αγχωτικά. Οι υπερβολικές προσδοκίες για διασκέδαση δύσκολα εκπληρώνονται και το αίσθημα της απογοήτευσης και της ματαιότητας μπορεί να είναι έντονο. Στη σύνθεση του χριστουγεννιάτικου κλίματος, η εικόνα της χαρούμενης οικογένειας, που ξετυλίγει δώρα κάτω από το χριστουγεννιάτικο δέντρο δεν παραλείπεται ποτέ και στολίζει τις περισσότερες διαφημίσεις και κινηματογραφικές ταινίες. Η απουσία σύνδεσης αυτής της εικόνας με την πραγματική ζωή ίσως, είναι μία ακόμη “τροφή” για μελαγχολία. Τα τελευταία χρόνια αυτό εντείνεται ακόμα περισσότερο από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, όπου παντού κάνουν την εμφάνισή τους αστραφτερές φωτογραφίες ευτυχισμένων στιγμών και ευτυχισμένων ανθρώπων σε ιδανικές συνθήκες. Φωτογραφίες και στιγμιότυπα που προσομοιάζουν αυτά των διαφημίσεων και εν τέλει δεν είναι τόσο ρεαλιστικά όσο «σκηνοθετημένα» και επίπλαστα.

Η εξαντλητική προετοιμασία για τις γιορτές

εξαντλητική-προετοιμασία

Οι «υποχρεώσεις» αυτών των ημερών (ψώνια, οργάνωση γιορτινού τραπεζιού, οργάνωση κοινωνικών επαφών κ.ά.) και η προσπάθεια να ανταποκριθούμε σε αυτές στα πλαίσια ενός στενού χρονικά προγράμματος δουλειάς, παιδιών κλπ μπορεί να προκαλέσουν σημαντικό αίσθημα κόπωσης αλλά και έντασης. Η κούραση και το στρες αλληλεπιδρούν μεταξύ τους δημιουργώντας ένα φαύλο κύκλο αυξανόμενης έντασης που μπορεί να δημιουργήσει και ψυχοσωματικά συμπτώματα (π.χ. πονοκεφάλους, κοιλιακές διαταραχές – σε συνδυασμό και με την υπερκατανάλωση φαγητού και ποτού – αϋπνία κ.ά.).

Ανασκόπηση της χρονιάς που πέρασε και στόχοι για τη χρονιά που έρχεται

στόχοι-νέα-χρονιά

Ένας ακόμη λόγος που στέκεται αφορμή για να μελαγχολήσουμε είναι πως δεδομένου ότι έχουμε περισσότερο ελεύθερο χρόνο, λόγω των διακοπών, στρεφόμαστε προς τον εαυτό μας και συχνά, κάνουμε μια ανασκόπηση της χρονιάς που φεύγει και αυτοκριτική για όσους από τους στόχους είχαμε θέσει και δεν καταφέραμε να επιτύχουμε. Παράλληλα, ξεκινούμε να φτιάχνουμε λίστες και να θέτουμε στόχους για τη νέα χρονιά. Όλο αυτό μπορεί να είναι ανακουφιστικό και ευχάριστο, όμως τις περισσότερες φορές μας φέρνει αντιμέτωπους με το ευάλωτο κομμάτι μας και με τις ανεκπλήρωτες ανάγκες μας και μας κάνει να βιώνουμε αρνητικά συναισθήματα αναξιότητας, ανεπάρκειας, θλίψης, θυμού, στρες και ματαίωσης.

Η επιστροφή στην καθημερινότητα

Εκτός από το καταθλιπτικό συναίσθημα που μπορεί να βιώνει κανείς πριν ή κατά την διάρκεια των γιορτών, υπάρχει και η μελαγχολία που μπορεί να προκύψει όταν οι γιορτές τελειώσουν, όταν τα λαμπιόνια σβήσουν, όταν οι στολισμοί μαζευτούν και καλούμαστε να επανέλθουμε στην καθημερινότητα. Ειδικά, όταν οι γιορτές των Χριστουγέννων συνδυάζονται και με διακοπές, η επιστροφή στην εργασία μπορεί να επιφέρει αρνητική διάθεση. Επιπλέον, υπάρχει η φυσιολογική κούραση που επιφέρουν οι υπερβολές των ημερών (είτε αφορά στις προετοιμασίες και τα ψώνια, είτε στο ξενύχτι, την υπερβολική κατανάλωση φαγητού και ποτού, είτε στο στρες και την ένταση).

Τι να κάνω για να καταπολεμήσω τη μελαγχολία των γιορτών;

αγάπη

1. Φτιάξτε μόνοι σας ένα πρόγραμμα για τις διακοπές σας που να σας ικανοποιεί, εντάσσοντας δραστηριότητες που σας προκαλούν ευχαρίστηση και που μέσα στην καθημερινότητά σας δεν έχετε την ευκαιρία να ασκήσετε.

2. Βρείτε χρόνο να φροντίσετε τον εαυτό σας και να του προσφέρετε την ξεκούραση που χρειάζεται.

3. Προτιμήστε να κάνετε τα πράγματα που θέλετε και που έχετε ανάγκη και όχι μόνο αυτά που «πρέπει».

4. Διασκεδάστε και χαλαρώστε, αλλά φροντίστε τον εαυτό σας τρώγοντας, πίνοντας και ξενυχτώντας με μέτρο.

5. Επενδύστε χρόνο σε ανθρώπους που σας έχουν λείψει και σκεφτείτε να επισκεφθείτε κάποιον που σας έχει ανάγκη.

6. Συναναστροφή με αγαπημένα πρόσωπα δε σημαίνει ακριβά δώρα. Μπορείτε να φτιάξετε μόνοι μας οτιδήποτε και να το προσφέρετε.

7. Νιώστε άνετα με το να καταναλώσετε λιγότερα χρήματα.

Η πραγματική ικανοποίηση άλλωστε, στις ανθρώπινες σχέσεις προκύπτει από δώρα συμβολικά και πράξεις αγάπης και συναισθηματικής σύνδεσης και όχι από υλικά αντικείμενα… Αν τολμήσουμε να αποτινάξουμε από πάνω μας, τα βάρη των καταναγκαστικών δώρων και της υποχρεωτικής χαράς, τότε η μελαγχολία θα παραχωρήσει τη θέση της, στην αισιοδοξία.

Σε βοήθησε αυτό το άρθρο;

Αυτή η σελίδα δεν παρέχει ιατρικές συμβουλές. Δες περισσότερα.