Όζοι θυρεοειδούς: διάγνωση και θεραπεία

ozos-diagnosi

 

Οι όζοι του θυρεοειδούς αποτελούν ένα από τα συχνότερα κλινικά προβλήματα που έχει να αντιμετωπίσει ο ενδοκρινολόγος. Ο όρος “όζος” χαρακτηρίζει μια εστιακή αλλοίωση στο θυρεοειδή αδένα, η οποία ξεχωρίζει από το υγιές θυρεοειδικό παρέγχυμα. Οι όζοι του θυρεοειδούς είναι πολύ συχνοί, αποτελούν τυχαίο εύρημα σε 20-50% του γενικού πληθυσμού, ενώ ανιχνεύονται υπερηχογραφικά σε περισσότερο από το 50% των ατόμων ηλικίας άνω των 65 ετών, με μεγαλύτερη συχνότητα στις γυναίκες. Ευτυχώς, περίπου το 90% των όζων στο θυρεοειδή είναι καλοήθεις.

Οι περισσότεροι θυρεοειδικοί όζοι δεν προκαλούν συμπτώματα και  ανακαλύπτονται τυχαία στα πλαίσια άλλων απεικονιστικών εξετάσεων. Ωστόσο, ορισμένοι μεγάλοι όζοι μπορεί να είναι ορατοί, προκαλώντας αισθητικό πρόβλημα στον ασθενή, ενώ μόλις 5% των όζων είναι ψηλαφητοί. Μεγάλοι όζοι μπορεί να προκαλέσουν πιεστικά φαινόμενα, όπως αίσθημα πνιγμονής ή “κόμπου” στο λαιμό, δυσκαταποσία και πιο σπάνια δύσπνοια και βράγχος φωνής. Στις σπάνιες περιπτώσεις που ο όζος είναι λειτουργικός, παράγει δηλαδή περίσσεια θυρεοειδικών ορμονών, μπορεί ο ασθενής να εμφανίσει συμπτώματα υπερθυρεοειδισμού, όπως ταχυκαρδία, νευρικότητα, αϋπνία, αδυναμία, απώλεια βάρους, διαταραχές περιόδου, τριχόπτωση κ.ά.

Μετά τη διάγνωση των όζων ο ενδοκρινολόγος οφείλει να απαντήσει σε δύο βασικά κλινικά ερωτήματα: α) αν κάποιος από τους διαγνωσμένους όζους υπερεκκρίνει θυρεοειδικές ορμόνες και β) αν κάποιος από τους όζους υποκρύπτει κακοήθεια, δηλαδή αν υπάρχει υποψία καρκίνου του θυρεοειδούς. Μετά τη λήψη αναλυτικού ιστορικού και την απαραίτητη κλινική εξέταση γίνεται εκτίμηση της λειτουργίας του θυρεοειδούς με αιματολογικό έλεγχο της θυρεοειδοτρόπου ορμόνης (TSH) και των ελεύθερων θυρεοειδικών ορμονών (fΤ3, fΤ4). Ο βιοχημικός έλεγχος περιλαμβάνει επίσης και τον προσδιορισμό της καλσιτονίνης, μιας ορμόνης που βρίσκεται αυξημένη στις σπάνιες περιπτώσεις μυελοειδούς καρκίνου του θυρεοειδούς. Τέλος, επί υποψίας πρέπει να γίνεται και προσδιορισμός των αντισωμάτων του θυρεοειδούς (anti-TPO, anti-TG), τα οποία μπορεί να συμβάλλουν στη διάγνωση της αυτοάνοσης θυρεοειδίτιδας Hashimoto. 

Πώς γίνεται η διάγνωση

Για τη μορφολογική εκτίμηση των όζων εξέταση εκλογής είναι το υπερηχογράφημα. Το υπερηχογράφημα μας δίνει σημαντικές πληροφορίες για την αναγνώριση των χαρακτηριστικών εκείνων που θα μας υποψιάσουν για κακοήθεια. Βοηθητικά μπορεί να χρησιμοποιηθεί η ελαστογραφία, μια καινούργια μέθοδος, η οποία εκτιμά την ελαστικότητα (σκληρότητα) των ιστών. Τέλος, αν έχουμε υποψία λειτουργικού όζου, συνιστάται έλεγχος με σπινθηρογράφημα με τεχνήτιο (Tc-99m) ή ιώδιο (Ι-123). Σε αυτή την εξέταση οι όζοι που παράγουν ορμόνες χαρακτηρίζονται ως “θερμοί”.

Ανάλογα με τα ευρήματα, κάθε ύποπτος για κακοήθεια όζος πρέπει να υπόκειται σε παρακέντηση με λεπτή βελόνη (FNA) για περαιτέρω κυτταρολογική διερεύνηση. Η παρακέντηση γίνεται με τη βοήθεια του υπερήχου και είναι η πλέον αξιόπιστη μέθοδος για επιβεβαίωση ή αποκλεισμό παρουσίας καρκίνου. Θα πρέπει εδώ να σημειωθεί, ότι το μέγεθος ή η αύξηση του μεγέθους των όζων δεν αποτελεί από μόνο του κριτήριο κακοήθειας, καθώς 30-50% των όζων θα μεγαλώσει σε βάθος χρόνου. Επαναληπτικές βιοψίες μπορεί να καταστούν αναγκαίες, αν ο όζος αλλάξει υπερηχογραφικά χαρακτηριστικά ή αν η πρώτη βιοψία δε δώσει σαφές αποτέλεσμα.

Η σχολαστική διερεύνηση του όζου είναι απαραίτητη, γιατί από αυτήν θα προκύψει η απόφαση θεραπείας. Αξίζει να σημειωθεί, ότι οι καλοήθεις όζοι δε χρειάζονται θεραπεία παρά μόνον παρακολούθηση. Η αγωγή με θυροξίνη μόνο με σκοπό τη μείωση του όγκου των όζων πλέον δεν συνιστάται. Όταν οι όζοι προκαλέσουν τοπικά συμπτώματα, η χειρουργική επέμβαση αποτελεί την κατάλληλη θεραπεία. Εναλλακτικά, σε κάποιες περιπτώσεις μπορούν να χρησιμοποιηθούν οι νεότερες ακτινολογικές τεχνικές, όπως η διαδερμικη έγχυση αιθανόλης και η θερμική κατάλυση με ραδιοσυχνότητες (RFA). Σε περίπτωση λειτουργικού όζου τόσο το ραδιενεργό ιώδιο (Ι-131) όσο και η χειρουργική επέμβαση αποτελούν εναλλακτικές θεραπευτικές λύσεις.

Οι όζοι που είναι ύποπτοι για κακοήθεια πρέπει να αντιμετωπίζονται με χειρουργική επέμβαση. Απαιτείται καλός προγραμματισμός, ώστε να πραγματοποιηθεί το βέλτιστο χειρουργείο στοχευμένα και εξατομικευμένα για τον κάθε ασθενή. Στην πλειονότητα των καλά διαφοροποιημένων περιπτώσεων καρκίνου του θυρεοειδούς το βέλτιστο χειρουργείο και η ακόλουθη θεραπεία με ραδιενεργό ιώδιο σημαίνει ίαση του καρκίνου. Σπανιότερες περιπτώσεις πιο επιθετικών μορφών καρκίνου του θυρεοειδούς απαιτούν συνεργασία περισσότερων ειδικοτήτων.

Συνοψίζοντας, η παρουσία όζων στο θυρεοειδή είναι συχνό φαινόμενο. Τα τελευταία χρόνια η διάγνωση και η αντιμετώπισή τους έχει αλλάξει σημαντικά. Τις περισσότερες φορές οι όζοι είναι ακίνδυνοι. Ωστόσο, έχει μεγάλη κλινική σημασία ο ενδοκρινολόγος να ανιχνεύσει εκείνους τους όζους που είναι ύποπτοι για κακοήθεια. Ακόμη και στην περίπτωση διάγνωσης καρκίνου του θυρεοειδούς, η σωστή θεραπεία σημαίνει τις περισσότερες φορές και ίαση.

 

Σε βοήθησε αυτό το άρθρο;

Αυτή η σελίδα δεν παρέχει ιατρικές συμβουλές. Δες περισσότερα.