Έχει παρατηρηθεί ότι ορισμένες μεταβολές στις καθημερινές συνήθειες και γενικότερα στον τρόπο ζωής ενός ζευγαριού αυξάνουν τα ποσοστά των επιθυμητών κυήσεων.
Δες ακόμα: Διατροφή και γονιμότητα
Αυτές είναι:
Έλεγχος του σωματικού βάρους σε συνδυασμό με σωστή διατροφή
Τόσο οι υπέρβαρες όσο και οι υπερβολικά αδύνατες γυναίκες παρουσιάζουν διαταραχές στην ωορρηξία, με αποτέλεσμα να δυσκολεύονται να συλλάβουν. Επίσης και στις δυο περιπτώσεις αυξάνεται ο κίνδυνος για αποβολή.
Το 1/8 των περιπτώσεων στειρότητας είναι αποτέλεσμα της απόκλισης του βάρους από το φυσιολογικό ενώ ένα ποσοστό 70% από τις γυναίκες αυτές συλλαμβάνει αυθόρμητα όταν το βάρος τους ομαλοποιείται.
Επιπρόσθετα η σωστή και ισορροπημένη διατροφή κατά το διάστημα των προσπαθειών σύλληψης, ιδιαίτερα ένα τρίμηνο πριν την έναρξη των προσπαθειών, αυξάνει τις πιθανότητές της. Λιπαρές τροφές (έλαια, γλυκά) πρέπει να καταναλώνονται με φειδώ.
Από τα υπόλοιπα τρόφιμα, σε ημερήσια βάση, πρέπει να δίνεται προτεραιότητα στην αυξημένη κατανάλωση ψωμιού, δημητριακών, ρυζιού, ζυμαρικών, μέτρια να είναι η κατανάλωση φρούτων και λαχανικών και μικρότερη η κατανάλωση γαλακτοκομικών, κρέατος, πουλερικών, ψαριών, αυγών, και ξηρών καρπών.
Καφεΐνη με μέτρο. Η υπερβολική κατανάλωση καφέ (περισσότεροι από 3 καφέδες την ημέρα) μπορεί να ελαττώσει την γονιμότητα. Αποφυγή του αλκοόλ.
Το αλκοόλ επηρεάζει την ορμονική ισορροπία με αποτέλεσμα να εμποδίζει την ωορρηξία και να προκαλεί διαταραχές του κύκλου με συνέπεια να ελαττώνει την γονιμότητα.
Μικρές ποσότητες αλκοόλ (1 ποτήρι κρασί 2-3 φορές την εβδομάδα) δεν απαγορεύονται.
Όλες οι γυναίκες που σκοπεύουν να τεκνοποιήσουν πρέπει να λαμβάνουν φαρμακευτικό συμπλήρωμα φυλλικού οξέος (που μειώνει την πιθανότητα ανωμαλιών στη σπονδυλική στήλη του εμβρύου).
Διακοπή ουσιών, αποφυγή φαρμάκων και τοξικών παραγόντων
Διακοπή καπνίσματος και από τους δυο συντρόφους. Οι γυναίκες καπνίστριες εμφανίζουν νωρίτερα εμμηνόπαυση, συνεπώς μικρότερη αναπαραγωγική περίοδο, ενώ τα ωάριά τους παρουσιάζουν συχνότερα ανωμαλίες και άρα δυσκολία να γονιμοποιηθούν.
Στους άνδρες το κάπνισμα ελαττώνει τόσο τον αριθμό όσο και την κινητικότητα των σπερματοζωαρίων.
Ουσίες όπως η κοκαΐνη που προκαλεί διαταραχές του κύκλου και επιπλέον μπορεί να οδηγήσει σε αποβολές, η μαριχουάνα που μειώνει τον αριθμό των σπερματοζωαρίων, την κινητικότητά τους και αυξάνει τα σπερματοζωάρια με παθολογική μορφολογία, τα αναβολικά που καταστέλλουν τη σύνθεση τεστοστερόνης και άρα την παραγωγή σπέρματος˙πρέπει να αποφεύγονται γενικότερα, πολύ δε περισσότερο, κατά τις προσπάθειες σύλληψης. Δ
ιάφορα φάρμακα (αντιβιοτικά, αντιμυκητιασικά, αντιυπερτασικά, αντικαταθλιπτικά κ.α) επηρεάζουν το σπέρμα.
Στις περισσότερες περιπτώσεις τα ανωτέρω σκευάσματα μπορούν να αντικατασταθούν με άλλα που δεν έχουν αυτή την παρενέργεια. Οι γυναίκες που προσπαθούν να συλλάβουν, κατά την περίοδο της ωορρηξίας, πρέπει να αποφεύγουν τη λήψη μη στεροειδών αντιφλεγμονωδών φαρμάκων (Aspirin, Mesulid, Voltaren, Brufen, κ.α.) που ενδέχεται να τη αναστείλουν, όπως επίσης και τη χρήση λιπαντικών ουσιών στον κόλπο που επιβραδύνουν την κινητικότητα των σπερματοζωαρίων και προκαλούν κολπικές μυκητιάσεις.
Αποφυγή τοξικών παραγόντων τόσο στη καθημερινότητα όσο και στον εργασιακό χώρο.
- Η θερμοκρασία των όρχεων στο όσχεο φυσιολογικά είναι μικρότερη από τη θερμοκρασία του υπόλοιπου σώματος. Η αύξηση της θερμοκρασίας των όρχεων ελαττώνει την παραγωγή σπέρματος. Έτσι τα στενά εσώρουχα / παντελόνια που φέρνουν τους όρχεις σε επαφή με το θερμότερο ανθρώπινο σώμα, η πολύωρη χρήση laptop, όταν αυτό βρίσκεται κοντά στους όρχεις (π.χ. στα γόνατά) που εκπέμπει θερμότητα σε αυτούς, τα ζεστά μπάνια, το τζακούζι, η σάουνα που αυξάνουν τη θερμοκρασία στο όσχεο πρέπει να αποφεύγονται.
- Η έκθεση σε μόλυβδο (σε εργασίες όπως οξυγονοκολλητής, μπογιατζής που χρησιμοποιεί παλαιάς τεχνολογίας χρώμα) ελαττώνει τον αριθμό και την κινητικότητα των σπερματοζωαρίων
- Οι εργαζόμενοι, στον υγειονομικό κυρίως κλάδο, εκτίθενται συχνά σε επικίνδυνους για το σπέρμα παράγοντες, όπως χημειοθεραπευτικά φάρμακα, εισπνεόμενα αναισθητικά, ακτινοβολία από ακτίνες X, οι οποίοι μπορεί να επηρεάσουν τη γονιμότητα.
Μείωση του Stress
Το έντονο stress διαταράσσοντας τη ορμονική ισορροπία μπορεί να επηρεάσει τη γονιμότητα.
Το φυσικό stress (άσκηση με μέτρο και προσοχή):
- Στις γυναίκες η έντονη άσκηση μπορεί να αυξήσει τη διάρκεια του φυσιολογικού κύκλου ή ακόμη και να χαθούν μερικοί κύκλοι (αραιομηνόρροια). Κάθε κύκλος που χάνεται μειώνει την πιθανότητα για επίτευξη σύλληψης. Επιπλέον η ορμόνη του stress κορτιζόλη αναστέλλει μεταξύ άλλων την ωορρηξία.
- Στους άνδρες ασκήσεις (όπως παρατεταμένο τρέξιμο ή ποδηλασία) που μπορεί να προκαλέσουν δυσλειτουργία (διαταραχές στη μορφολογία των σπερματοζωαρίων) ή/και βλάβες (αθλήματα επαφής όπως πάλη, Kick boxing κ.α.) των όρχεων θα πρέπει να αποφεύγονται.
Το ψυχολογικό stress. Ο μηχανισμός μέσω του οποίου το ψυχολογικό stress επηρεάζει τη γονιμότητα εικάζεται ότι είναι ο ίδιος με αυτόν του φυσικού stress (διαταραχή της ορμονικής ισορροπίας με συνέπια μεταβολές στη διάρκεια του κύκλου, αναστολή της ωορρηξίας κ.α.).
Επιπλέον, οι συμπεριφορές που συνδέονται με την κακή ψυχική κατάσταση (όπως το πολύ κάπνισμα, η κατανάλωση αλκοόλ, η μειωμένη ερωτική διάθεση) επιβαρύνουν περισσότερο την επιτυχία της σύλληψης.
Προκαλείται λοιπόν ένας φαύλος κύκλος όπου η υπογονιμότητα τροφοδοτεί το ψυχολογικό stress, το οποίο με τη σειρά του επηρεάζει την γονιμότητα.
Η διαχείριση του stress αυξάνει τα ποσοστά σύλληψης, αυθόρμητης και υποβοηθούμενης (εξωσωματική). Τι μπορεί να γίνει λοιπόν για να μειωθεί το ψυχικό stress του ζεύγους;
- Προσπαθήστε να εστιάσετε την προσοχή σας στην γενικότερη εικόνα. Κατά την προσπάθεια σύλληψης κάθε μήνας που χάνεται φαίνεται σαν αιώνας, όταν όμως τελικά αυτή επιτευχτεί, δεν έχει καμία σημασία ποιο μήνα έγινε.
- Μην εγκαταλείπετε την υπόλοιπη ζωή σας γι΄ αυτό το σκοπό. Η προσπάθεια να αποκτήσετε μωρό μπορεί να αποτελεί ένα μεγάλο κομμάτι της ζωής σας τη δεδομένη στιγμή, δεν είναι όμως το μόνο. Βρείτε χρόνο για την οικογένειά σας, το σύντροφό σας, τους φίλους σας, τα χόμπι σας και ότι άλλο σας βοηθά να θυμάστε ότι είχατε μια ζωή πριν αρχίσετε τις προσπάθειες για εγκυμοσύνη, και ακόμα την έχετε!
- Αλλάξτε περιβάλλον. Έχει παρατηρηθεί ότι οι πιθανότητες σύλληψης αυξάνονται με την αλλαγή περιβάλλοντος˙ ιδιαίτερα κατά τις διακοπές (απομάκρυνση από την ρουτίνα της καθημερινότητας και ψυχική ηρεμία).
- Συζητήστε το πρόβλημά σας. Αν τελικά διαπιστώσετε ότι δεν μπορείτε να ελέγξετε το άγχος από μόνοι σας τότε είναι καλύτερα να συζητήσετε το πρόβλημά σας με εξειδικευμένους σε τέτοια θέματα επαγγελματίες. Ζητήστε συμβουλή από ειδικό ψυχολόγο. (Μελέτες έχουν δείξει ότι σε γυναίκες που συμμετείχαν σε προγράμματα ομαδικής ψυχικής υποστηρικτικής θεραπείας τα ποσοστά σύλληψης αυξήθηκαν κατά 40%.)
Τροποποίηση των σεξουαλικών συνηθειών του ζεύγους
Σημαντικό ρόλο παίζουν οι σεξουαλικές συνήθειες και συμπεριφορές του ζεύγους κατά τη διάρκεια του αναπαραγωγικού sex στην αύξηση της πιθανότητας σύλληψης.
- Συχνότητα σεξουαλικών επαφών. Οι μεγαλύτερες πιθανότητες για σύλληψη εντοπίζονται μεταξύ της 11ης και της 16ης ημέρας του κύκλου πριν την αναμενόμενη περίοδο (σε φυσιολογικό κύκλο 28–32 ημερών). Το πολύ συχνό sex μειώνει τον αριθμό των σπερματοζωαρίων. Η αποχή ωστόσο από το sex για διάστημα μεγαλύτερο των 5 ημερών μπορεί μεν να αυξήσει τον αριθμό των σπερματοζωαρίων, αλλά μειώνει την κινητικότατά τους. Έτσι η ιδανική συχνότητα επαφών είναι κάθε δεύτερη ημέρα κατά το πρώτο μισό του κύκλου και (εφόσον είναι δυνατή η σωστή πρόβλεψη) απαραίτητα την ημέρα της ωορρηξίας.
- Στάση σώματος κατά την επαφή. Η κλασική στάση της σεξουαλικής επαφής (δηλαδή η γυναίκα ξαπλωμένη σε ύπτια θέση και ο σύντροφος από πάνω) είναι και η ιδανικότερη αφού τότε το πέος φτάνει ποιο κοντά στον τράχηλο με αποτέλεσμα τα σπερματοζωάρια να έχουν να διανύσουν μικρότερη απόσταση μέσα στο εχθρικό περιβάλλον του κόλπου.
- Οργασμός. Κατά τον οργασμό στην γυναίκα ο τράχηλος της μήτρας (ελκόμενος από το σώμα της μήτρας) ανοίγει. Έτσι ιδανικό είναι να έχουν και οι δυο σύντροφοι ταυτόχρονα οργασμό αφού τα σπερματοζωάρια διευκολύνονται κατά την είσοδό τους στη κοιλότητα της μήτρας.
- Μετά την επαφή. Η γυναίκα σκόπιμο είναι να παραμείνει ξαπλωμένη για διάστημα 15-30 λεπτών ούτως ώστε να αποτρέπεται η έξοδος του σπέρματος από τον κόλπο. Εάν δε τοποθετήσει και μερικά μαξιλάρια κάτω απ΄ τη λεκάνη της, τότε βοηθά περισσότερο (μέσω της βαρύτητας) την προς τα εμπρός (προς τον τράχηλο) κίνηση των σπερματοζωαρίων.
Ιατρικό Check–Up
Η εκτίμηση της κατάστασης της υγείας του ζευγαριού, ιδιαίτερα κατά την περίοδο των προσπαθειών για επίτευξη εγκυμοσύνης, σκοπό έχει τόσο τον αποκλεισμό όσο και τον έγκαιρο εντοπισμό ασυμπτωματικών παθολογικών καταστάσεων, που σε αρχικά στάδια είναι συνήθως εύκολα αντιμετωπίσιμες και ως επί το πλείστον ιάσιμες, οι οποίες ωστόσο αθεράπευτες ενδέχεται να επηρεάσουν την γονιμότητα και να ελαττώσουν (σπανιότερα και να εκμηδενίσουν) την πιθανότητα σύλληψης.