Ο φόβος της δέσμευσης αναφέρεται στην αρνητική στάση που διατηρεί ενίοτε ένα άτομο απέναντι στη δημιουργία μακροχρόνιων σχέσεων, καθώς και στην άρνηση του να προχωρήσει σε γάμο, παρόλο που διατηρεί μία μακροχρόνια σχέση και συμβιώνει με τον άνθρωπό του. Το παράδοξο στην προκειμένη περίπτωση είναι ότι το άτομο φοβάται αυτό που ταυτόχρονα λαχταρά πολύ: την αγάπη και τη δημιουργία ενός στενού και σταθερού συναισθηματικού δεσμού, μιας οικογένειας βασισμένης σε γερά θεμέλια.
Δες ακόμα: Υπάρχει τρόπος να κρατήσεις τον έρωτα δυνατό στο χρόνο;
Γενικώς, επικρατεί η αντίληψη πως ο φόβος της δέσμευσης παρατηρείται κατά κύριο λόγο στον ανδρικό πληθυσμό. Ωστόσο, αυτό δεν είναι τίποτε άλλο παρά ένα κοινωνικό στερεότυπο που αναδύθηκε και εδραιώθηκε σε παλιότερες και πιο συντηρητικές κοινωνίες.
Πλέον, η προσπάθεια ενός ατόμου να αποφύγει να εμπλακεί σε μία στενή και μακροχρόνια ερωτική σχέση είναι ένα φαινόμενο που απαντάται και στα δύο φύλα, καθώς οι κοινωνικές δομές έχουν αλλάξει δραματικά επιφέροντας αλλαγές και στους ρόλους των δύο φύλων.
Τι συμβαίνει, όμως, και φοβόμαστε τη δέσμευση, αν και την ποθούμε πολύ;
Από τα πρώτα σκιρτήματα της εφηβείας ξεκινούν οι φαντασιώσεις μας για το «ιδανικό» ταίρι. Τι γίνεται, λοιπόν, στη συνέχεια και αποφεύγουμε να εμπλακούμε σε μια μακροχρόνια σχέση; Ας προσπαθήσουμε να εξηγήσουμε το φαινόμενο και να βρούμε τι ευθύνεται γι’ αυτή τη συμπεριφορά.
- Ο φόβος της δέσμευσης στην ενήλικη ζωή έχει τις ρίζες του στην παιδική ηλικία και στη σχέση που τότε αναπτύξαμε με τους γονείς μας, οι οποίοι είτε δεν κατάφεραν να δημιουργήσουν έναν ασφαλή συναισθηματικό δεσμό μαζί μας είτε μας «έπνιξαν» με την υπερβολική αγάπη τους σε σημείο που αισθανθήκαμε «παγιδευμένοι». Ως εκ τούτου, φοβόμαστε πως το ίδιο θα επαναλάβουμε και στη σχέση με τον/την σύντροφό μας και γι’ αυτό την αποφεύγουμε.
- Επιπλέον, είναι πιθανό να βιώσαμε ως παιδιά μία τεταμένη σχέση μεταξύ των γονέων μας και ίσως ένα οδυνηρό διαζύγιο μεταξύ αυτών. Το εν λόγω τραύμα πολύ συχνά λειτουργεί ενισχυτικά στην αποφυγή μας να εμπλακούμε σε μία στενή ερωτική σχέση και να της δώσουμε προοπτική.
- Μία άλλη γενεσιουργός αιτία του φαινομένου είναι η εν γένει δυσκολία μας να παίρνουμε αποφάσεις και να αναλαμβάνουμε την ευθύνη των πράξεών μας και των ίδιων μας των αποφάσεων. Φοβόμαστε πως ενδεχομένως αυτή η απόφαση να αποδειχθεί αποτυχημένη στο μέλλον και ίσως εμείς νιώσουμε παγιδευμένοι σε μία δυσάρεστη συνθήκη. Κατ’ αναλογία, δεν μπορούμε να πάρουμε την απόφαση να προχωρήσουμε σε μία σοβαρή σχέση με έναν άλλο άνθρωπο, φοβούμενοι μήπως αυτή η απόφασή μας αποδειχθεί λανθασμένη. Οπότε δεν παίρνουμε καμία απόφαση, ταλαιπωρώντας τόσο τον εαυτό μας όσο και τον σύντροφό μας.
- Σε συνάρτηση με την παραπάνω δυσκολία μας, βρίσκεται και η σκέψη πως αν δεσμευτούμε σε μία σχέση χάνουμε τη δυνατότητα μιας καλύτερης ενδεχόμενης επιλογής. Είναι γεγονός πως οι επιλογές πάντα ήταν και θα είναι πολλές. Όμως, με αυτό τον τρόπο, γινόμαστε δέσμιοι των επιλογών και των εναλλακτικών και χάνουμε την ελευθερία της απόφασης.
- Τέλος, συχνά, αποφεύγουμε τη δέσμευση μήπως μέσω αυτής απολέσουμε την ανεξαρτησία μας και ως εκ τούτου τον προσωπικό χώρο και χρόνο να ασχοληθούμε με όσα αγαπάμε, καθώς και με την καταξίωσή μας στον επαγγελματικό τομέα. Αντιλαμβανόμαστε τη σχέση ως «φυλακή» και όχι ως δυνατότητα για περαιτέρω προσωπική ανάπτυξη και εξέλιξη.
Εάν, λοιπόν, συμβαίνει να είστε σε μία σχέση στην οποία ο σύντροφός σας φοβάται να δεσμευτεί τότε είναι σημαντικό:
- Να τον ρωτήσετε τι του συμβαίνει και ποιες είναι οι σκέψεις του και να ακούσετε προσεκτικά τόσο τους φόβους όσο και τις ανάγκες του.
- Να τον κατανοήσετε και όχι να το κατακρίνετε γι’αυτές, επειδή φοβάστε ότι φταίτε εσείς ή δεν σας αγαπά αρκετά.
- Να μην τον πιέσετε να πάρει μία απόφαση προκαλώντας του ενοχές, αλλά να του δώσετε το χώρο και το χρόνο που χρειάζεται για να αναλάβει μόνος του την ευθύνη χωρίς να αισθάνεται ότι είστε εξαρτημένη από εκείνον και την απόφασή του. Ένας ινδιάνικος μύθος λέει: “Αν θέλετε η αγάπη σας να κρατήσει για πάντα, να πετάτε μαζί, αλλά ποτέ δεμένοι.”
Εάν, όμως, είστε σε μία σχέση στην οποία εσείς φοβάστε να δεσμευτείτε, τότε είναι σημαντικό να αναζητήσετε τα αίτια για τα οποία σκέφτεστε έτσι και ενδεχομένως να εμπλακείτε σε μία διαδικασία αυτογνωσίας, προκειμένου να αποκτήσετε την ελευθερία και τη δύναμη να επιλέξετε αυτό που πραγματικά θέλετε, δηλαδή τη δημιουργία μίας μακροχρόνιας σχέσης.