Εκπαιδευτική ρομποτική και ειδική αγωγή

ekpaideutiki rompotiki

Στην εποχή των κοινωνικών και τεχνολογικών αλλαγών, η εκπαίδευση δεν μπορεί να μένει σε παλιές νόρμες, αλλά να ζητά πάντα τον επαναπροσδιορισμό της. Η καλλιέργεια του πληροφορικού γραµµατισµού στο πλαίσιο των απαιτήσεων της «κοινωνίας της γνώσης», επικεντρώνεται σε παιδαγωγικά ζητήµατα, καθώς τα ψηφιακά µέσα αφενός εµπλουτίζουν την εκπαιδευτική διαδικασία µε ανεξάντλητες πηγές εκπαιδευτικού υλικού και εργαλεία επικοινωνίας, αφετέρου µπορούν να βελτιώσουν την ποιότητα της διδακτικής και µαθησιακής διαδικασίας.

Κινητοποιούν την προσοχή και την αντίληψη των µαθητών, πολλαπλασιάζουν τις δυνατότητες ανάκλησης πληροφοριακών στοιχείων και παράλληλα προσφέρουν ένα πεδίο για την ερµηνευτική κατανόηση δεδοµένων και φαινοµένων.

Επίσης, σηµαντικός αριθµός ερευνών επιβεβαιώνει τη θετική επίδραση των ΤΠΕ στην κατανόηση βασικών εννοιών γνωστικών αντικειµένων, όπως είναι η Γλώσσα, τα Μαθηµατικά και οι Φυσικές Επιστήµες, καθώς και στην ανάπτυξη ανώτερων γνωστικών δεξιοτήτων µέσα από τη δηµιουργία συνθηκών οικοδόµησης της νέας γνώσης από τους ίδιους τους µαθητές.

Οπότε με τις σύγχρονες θεωρίες μάθησης θα πρέπει να εντάξουμε προγράμματα σπουδών με φιλοσοφία STEM,  ακρωνύμιο (Science, Technology, Engineering, Mathematics). Η κατάργηση του καθηγητοκεντρικού μοντέλου και η υποκατάστασή του από ένα άλλο, το οποίο δίνει μεγαλύτερη έμφαση στην ανακαλυπτική μέθοδο στις εργαστηριακές και ερευνητικές δραστηριότητες και στην διαθεματική και ολοκληρωμένη προσέγγιση των επιστημονικών αντικειμένων και να φέρνει στους μαθητές πιο κοντά στις ανάγκες της σύγχρονής κοινωνίας. Σύγχρονα μοντέλα που λειτουργούν στην Αμερική και ευρωπαϊκή εκπαίδευση.

To STEM προέκυψε από την ανάγκη εφαρμογής του λεγόμενου «υπολογιστικού τρόπου σκέψης»- computational thinking – όπου οι εκπαιδευόμενοι πρέπει να επιλύσουν προβλήματα που θα συνδυάζουν γνώσεις από τις παραπάνω γνωστικές περιοχές.

Η μεθοδολογία που ακολουθεί το STEM είναι η δια-επιστημονικότητα- (transdisciplinary) ή «εγκάρσια διεπιστημονικότητα», ενώ εστιάζει στην επίλυση αυθεντικών-πραγματικών προβλημάτων με την επιλογή εννοιών, μεθοδολογιών και εργαλείων από διάφορες επιστήμες, ώστε να λυθεί ένα πρόβλημα ή να δημιουργηθεί μια κατασκευή.

Στο χώρο της εκπαίδευσης, καθώς και της ειδικής αγωγής πρέπει να υπάρξει η δυνατότητα στους επιστήμονες διαφόρων ειδικοτήτων, να αποκτήσουν τις κατάλληλες γνώσεις και δεξιότητες, ώστε να ανταποκριθούν επιτυχώς στις σύγχρονες απαιτήσεις της νέας εκπαιδευτικής κοινότητας.

Η εμβάθυνση σε γνώσεις σχετικά με την αναγνώριση και κατανόηση των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών των παιδιών με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες, το σχεδιασμό, την εφαρμογή αλλά και την αξιολόγηση κατάλληλων εκπαιδευτικών παρεμβάσεων, την ανάπτυξη συστημάτων υποστήριξης των εν λόγω μαθητών, αλλά και την αξιοποίηση της υπάρχουσας τεχνογνωσίας στον τομέα της ειδικής αγωγής.

Σήμερα ζούμε στην εποχή της μηχατρονικής, οπότε η εκπαιδευτική ρομποτική είναι ένας τομέας που τα τελευταία χρόνια κερδίζει συνεχώς έδαφος στην εκπαιδευτική πραγματικότητα σε όλον τον κόσμο και φυσικά και στην Ελλάδα. Η προσέγγιση της κάθε ενότητας δίνεται με κατάλληλο τρόπο προκειμένου να προσελκύσει τα παιδιά και όχι να τα κουράσει.

Γι’ αυτό κάθε δραστηριότητα διεξάγεται με παιγνιώδη και διασκεδαστικό τρόπο, ώστε να προσφέρει στους μαθητές εκτός από γνώσεις και ψυχαγωγία. Αναπτύσσονται κοινωνικές δεξιότητες, υπάρχει κινητοποίηση, καθώς και εμπλοκή των μαθητών, βελτιώνεται η αυτοπεποίθηση αυτών, η δημιουργικότητα τους και η    φαντασία εμφανίζεται αυθόρμητα.

Έχουμε σε ενεργητικό ρόλο τον μαθητή με ψυχαγωγία και οπτικοποίηση αφηρημένων εννοιών με πρακτική και βιωματική εφαρμογή.

 

Ποια είναι τα οφέλη για τα παιδιά με μαθησιακές διαταραχές;

Τα οφέλη είναι πολλά σε γνωστικά αλλά και ψυχολογικά προβλήματα σε μαθητές με Μαθησιακές Διαταραχές, με Αυτισμό καθώς και Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ).

Τα ρομπότ μπορούν να παρέχουν μια ισχυρή εναλλακτική μέθοδο μάθησης για μαθητές με μαθησιακές δυσκολίες. Χρησιμοποιώντας τις πολλαπλές συστοιχίες αισθητήρων που είναι διαθέσιμες στα σύγχρονα ρομπότ, μπορούν να προγραμματιστούν να αλληλεπιδρούν με τους μαθητές με συγκεκριμένους τρόπους για να τους ενθαρρύνουν και να τους εμπλέκουν σε μαθησιακές δραστηριότητες.

Ορισμένοι μαθητές μπορούν να βρουν ευκολότερο να συμμετάσχουν με ρομπότ και λιγότερο απειλούμενοι από τους ανθρώπους που τους εκπαιδεύουν. Τα ρομπότ μπορούν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στην ενίσχυση της άτυπης μάθησης που τα περισσότερα παιδιά αναπτύσσουν φυσικά καθώς παίζουν.

Η εκπαίδευση ειδικών αναγκών είναι η πρακτική της εκπαίδευσης των σπουδαστών με νοητικές αναπηρίες κατά τρόπο που να αντιμετωπίζει τις ατομικές τους διαφορές και ανάγκες. Αυτή η διαδικασία περιλαμβάνει την ατομικά προγραμματισμένη και συστηματικά ελεγχόμενη διευθέτηση των διδακτικών διαδικασιών.

Ο σχεδιασμός του εξοπλισμού και των υλικών προσαρμόζεται, ώστε να βοηθά τους εκπαιδευόμενους με ειδικές ανάγκες να επιτυγχάνουν υψηλότερο επίπεδο προσωπικής αυτάρκειας και επιτυχίας στο σχολείο και την κοινότητα.

Στο εξωτερικό λειτουργούν τα ατομικά προγράμματα εκπαίδευσης που περιλαμβάνουν την ταξινόμηση, την τοποθέτηση, τις υπηρεσίες (όπως βοήθεια και θεραπείες ενός ατόμου), τους ακαδημαϊκούς και τους στόχους συμπεριφοράς, το ποσοστό του χρόνου στην κανονική εκπαίδευση και τις εκθέσεις προόδου από εκπαιδευτικούς και θεραπευτές. Αυτά τα σχέδια είναι προσαρμοσμένα ειδικά στις ειδικές ανάγκες του παιδιού – όχι στις ανάγκες του δασκάλου, του σχολείου ή της περιφέρειας.

Το λογισμικό που αναπτύσσεται επιτρέπει μια σειρά προσαρμόσιμων εργαλείων μάθησης, που θα συνεργάζονται με διάφορους τύπους ρομπότ για να επιτρέψουν στους εκπαιδευτικούς να προσαρμόσουν τη μάθηση για το ατομικό εκπαιδευτικό σχέδιο ενός μαθητή. Ερευνητικά προγράμματα στοχεύουν να αποδείξουν ότι η γνωστική ανάπτυξη μπορεί να ενισχυθεί μέσω της διαμεσολαβούμενης μάθησης με χρήση ρομπότ.

Προτείνεται ένα μοντέλο παρέμβασης που στοχεύει στην προώθηση των γνωστικών διεργασιών των μαθητών, ενώ παράλληλα αντιμετωπίζει και άλλες μεταβιβάσιμες και κοινωνικές δεξιότητες, αξιοποιώντας τα πλεονεκτήματα που προσφέρει η ρομποτική. Το μέλλον της εκπαίδευσης και της ειδικής αγωγής θα στηρίζεται σε νέα προγράμματα που θα αναπτύξουν ένα σύνολο παρεμβάσεων που χρησιμοποιούν ρομπότ και τεχνητή νοημοσύνη για να ενισχύσουν την εκμάθηση των μαθητών με μαθησιακές δυσκολίες.

Σταύρος Ξηντάρας
Αρθρογραφεί: Σταύρος Ξηντάρας
Ειδικός Παιδαγωγός
Δαρδανελλίων 13, Δάφνη ΑΤΤΙΚΗ
ΚΛΕΙΣΕ ΡΑΝΤΕΒΟΥ